പെഡ്രോ സാലിനാസ് - നിന്റെ ഹൃദയം...

---

അത്ര തെളിഞ്ഞതും അത്ര തുറന്നതുമായിരുന്നു
നിന്റെ ഹൃദയം,
അതിനാൽത്തന്നെ
എനിക്കതു കടക്കരുതാത്തതുമായി.
ഞാൻ തേടിയതു കുറുക്കുവഴികളായിരുന്നു,
ചെങ്കുത്തായ കയറ്റങ്ങളും ഇടവഴികളുമായിരുന്നു...
നിന്നിലേക്കെത്താൻ പക്ഷേ,
വിശാലമായ പാതകളുണ്ടായിരുന്നു.
നിന്റെ ഹൃദയത്തിനു ചുറ്റും
ഉയർന്ന കോട്ടമതിലുകൾ ഞാൻ സ്വപ്നം കണ്ടു;
നിന്റെ ഹൃദയത്തിനു പക്ഷേ,
കാവലില്ലായിരുന്നു,
വേലിയും ചുമരുമില്ലായിരുന്നു.
നിന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്കു ഞാൻ തേടിയത്
ഒരിടുക്കുവഴിയായിരുന്നു,
അതു പക്ഷേ മലർക്കെത്തുറന്നതായിരുന്നു,
അതിനൊരു വാതിലുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
അതു തുടങ്ങുന്നതെവിടെ?
അതവസാനിക്കുന്നതെവിടെ?
നിന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ പടിവാതിൽക്കൽ
കാത്തുകാത്തു ഞാനിരുന്നു.

---

ബോദ്‌ലേർ - ഉടഞ്ഞ മണി

 

---

ദീർഘഹേമന്തരാത്രികളിൽ വിളറുന്ന കനലുകൾ നോക്കിയിരിക്കെ
മൂടൽമഞ്ഞിന്റെ പടുതയിലൂടരിച്ചെത്തുന്ന മണിയൊച്ചകളിൽ
പോയ കാലത്തിന്റെ വിദൂരസ്മൃതികൾ സാവധാനമുയരുമ്പോൾ
നൊമ്പരത്തോടെയെങ്കിലും, ഹൃദയം തുടിക്കുന്നതെത്ര മധുരമായി!

നിറഞ്ഞുതെളിഞ്ഞ തൊണ്ടയോടെ, തികഞ്ഞ ദാർഢ്യത്തോടെ,
കാലത്തിന്റെ തുരുമ്പു പിടിച്ചിട്ടും തളരാത്ത വിശ്വസ്തതയോടെ
വിശ്വാസികൾക്കു നേരം തെറ്റാതതാഹ്വാനമെത്തിക്കുന്നുവല്ലോ,
കാവൽ നിൽക്കുന്നൊരു സൈനികന്റെ ജാഗരൂകതയോടെ!

എന്നാൽ ഞാനോ; എന്റെയാത്മാവുടഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു;
ശൂന്യരാത്രിയെ ഒരു ഗാനം കൊണ്ടു നിറയ്ക്കാനതു നോക്കുമ്പോൾ
പതറുന്ന തൊണ്ടയിൽ നിന്നുതിരുന്നതൊരു ക്ഷീണരോദനമല്ലോ,

തളം കെട്ടിയ ചോരയ്ക്കരികിൽ, ശവങ്ങളുടെ കൂനയ്ക്കിടയിൽ,
ഇളകാനാവാതെ, ശ്വാസമെടുക്കാനാവാതെ, ആരുമോർക്കാതെ,
പ്രാണപ്രയാസമെടുക്കുന്നൊരു സൈനികന്റേതുപോലെ.

---

La Cloche fêlée

II est amer et doux, pendant les nuits d'hiver,
D'écouter, près du feu qui palpite et qui fume,
Les souvenirs lointains lentement s'élever
Au bruit des carillons qui chantent dans la brume.

Bienheureuse la cloche au gosier vigoureux
Qui, malgré sa vieillesse, alerte et bien portante,
Jette fidèlement son cri religieux,
Ainsi qu'un vieux soldat qui veille sous la tente!

Moi, mon âme est fêlée, et lorsqu'en ses ennuis
Elle veut de ses chants peupler l'air froid des nuits,
II arrive souvent que sa voix affaiblie

Semble le râle épais d'un blessé qu'on oublie
Au bord d'un lac de sang, sous un grand tas de morts
Et qui meurt, sans bouger, dans d'immenses efforts.

 

The Cracked Bell

It's sweet and bitter, of a winter night,
To hear, beside the crackling, smoking log,
Far memories prepare themselves for flight
To carillons that sound amid the fog.

Happy's the bell whose vigorous throat on high,
in spite of time, is sound and still unspent,
To hurl his faithful and religious cry
Like an old soldier watching in his tent.

My soul is cracked, and when amidst its care
It tries with song to fill the frosty air,
Sometimes, its voice seems like the feeble croak

A wounded soldier makes, lost in the smoke,
Beneath a pile of dead, in bloody mire,
Trying, with fearful efforts, to expire.

— Roy Campbell, Poems of Baudelaire (New York: Pantheon Books, 1952)

---

ബോദ്‌ലേർ - ഒരു ശബ്ദം

 

---

എന്റെ തൊട്ടിലാടിയിരുന്നതു ബുക്കലമാരകളുടെ നിഴലിലായിരുന്നു;
കഥകൾ, കവിതകൾ, ചരിത്രങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ- അതൊരു ബാബേലായിരുന്നു,
ലാറ്റിൻ കരിഞ്ഞ ചാരവും ഗ്രീക്കു ദ്രവിച്ച പൊടിയും തമ്മിൽ കലർന്നുകിടന്നിരുന്നു.
ഒരിക്കൽ- എനിക്കന്നൊരു പുസ്തകത്തിന്റെ പൊക്കമേയുള്ളു-
രണ്ടു ശബ്ദങ്ങളെന്നോടു പറയുന്നതു ഞാൻ കേട്ടു.
‘ഈ ലോകം ഒരു മധുരപലഹാരമാണു സുഹൃത്തേ,’ ഒരു ശബ്ദം പറഞ്ഞു;
‘എന്നുമെന്നുമതിലാനന്ദിക്കാൻ അതിനൊത്തൊരാർത്തിയും ഞാൻ നിനക്കു നല്കാം.’
മറ്റേ ശബ്ദമപ്പോൾ പറഞ്ഞു, ‘ എന്റെയൊപ്പം വരൂ, നമുക്കൊരു സ്വപ്നയാത്ര പോകാം,
സാദ്ധ്യമായതിനുമപ്പുറം, അറിഞ്ഞതിനുമപ്പുറം നമുക്കൊരുമിച്ചു പോകാം.’
ആ സ്വരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു, കടലോരക്കാറ്റിന്റെ നിരർത്ഥസംഗീതം,
എവിടുന്നോ വന്നെവിടെയ്ക്കോ പോകുന്നൊരു പ്രേതത്തിന്റെ രോദനം,
കാതു കുളിർപ്പിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ പേടിപ്പെടുത്തുന്നൊരു മാധുര്യം.
‘വരാം, ഞാൻ വരാം, സുന്ദരശബ്ദമേ!’ അതിനോടു ഞാൻ പറഞ്ഞു.
ആ നിമിഷം എന്റെ വിധി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു, എന്റെ മുറിവിനു പേരുമായി;
അതില്പിന്നെ സ്ഥലകാലങ്ങളുടെ പരിചിതസീമകൾക്കുമപ്പുറം,
നവലോകങ്ങളുടെ ദീപ്തവിസ്മയങ്ങൾ ഞാൻ കാണുകയായി,
അതീതദർശനങ്ങളുടെ വശ്യങ്ങൾക്കു ഞാൻ വേട്ടമൃഗമാവുകയായി.
പാദങ്ങളിൽ ചുറ്റിപ്പിണഞ്ഞ പാമ്പുകളെയും വലിച്ചിഴച്ചു ഞാൻ നടന്നു,
പാലസ്തീനിലെ പ്രാക്തനരായ ആ പ്രവാചകന്മാരെപ്പോലെ
കടലിനെ ഞാൻ സ്നേഹിച്ചു, മണൽക്കാടിനെ ഞാൻ സ്നേഹിച്ചു,
മരണവീട്ടിൽ ചെന്നു ഞാൻ പൊട്ടിച്ചിരിച്ചു, മേളകളിൽ തേങ്ങിക്കരഞ്ഞു,
കയ്പ്പു മാത്രമായ വീഞ്ഞുകളിൽ അതിമധുരം ഞാൻ നുണഞ്ഞു,
നുണകളെ വസ്തുതകളായി വെള്ളം കൂട്ടാതെ ഞാൻ വിഴുങ്ങി,
നക്ഷത്രങ്ങളെ നോക്കിനടക്കെ പടുകുഴികളിൽ ഞാൻ ചെന്നുചാടി.
‘സ്വപ്നത്തിന്റെ പിടി വിടരുതേ!’ ആ ശബ്ദമപ്പോഴുമെന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു,
‘വിഭ്രാന്തസ്വപ്നത്തിന്റെ സൌന്ദര്യം ജ്ഞാനിക്കൊരിക്കലും കിട്ടില്ല!’

(പാപത്തിന്റെ പൂക്കൾ)

---

ബോദ്‌ലേർ - നിഷേധി

 

രുഷ്ടനായൊരു മാലാഖ കഴുകനെപ്പോലെ റാഞ്ചിയിറങ്ങുന്നു,
ആ പാപിയുടെ മുടിക്കു കുത്തിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ടലറുന്നു:
“ഞാൻ പറയുന്നതു തന്നെയാണു ശരി; അതനുസരിക്കുക!
നിന്റെ കാവൽമാലാഖയല്ലേ ഞാൻ? എന്റെ ഹിതം ചെയ്യുക!

ഒരറപ്പും മുഖത്തു കാണിക്കാതെ നീ സ്നേഹിക്കണം,
ഉടലിലുമാത്മാവിലും ദരിദ്രരായവരെ, താണവരെ, പതിതരെ,
അങ്ങനെ നിന്റെ സഹാനുഭൂതി ഈ മണ്ണിൽ വിരിക്കട്ടെ,
ഭാവിയിൽ യേശു വരുമ്പോൾ അവനായൊരു പരവതാനി.

അതാണ്‌ യഥാർത്ഥസ്നേഹം! നിന്റെ ഹൃദയം മരവിക്കും മുമ്പേ
ദൈവമഹിമയതിനെ ആനന്ദത്തിലേക്കുണർത്തട്ടെ,
നീയറിഞ്ഞ ആനന്ദങ്ങളിലതൊന്നേ ശേഷിക്കൂ!”

തന്റെ സ്നേഹത്തിന്റെ തോതിനൊത്തു ശിക്ഷിക്കുന്ന മാലാഖ
കൂറ്റൻ മുഷ്ടികൾ കൊണ്ടാ നിഷേധിയെ പ്രഹരിക്കുന്നു;
ആ ശപ്താത്മാവു പക്ഷേ, അപ്പോഴും പറയുന്നു: “ഞാൻ അനുസരിക്കില്ല!”

(പാപത്തിന്റെ പൂക്കൾ)

ജാൻ നെരൂദ - രക്തരക്ഷസ്

 

ഒരു ഉല്ലാസനൌകയിൽ ഞങ്ങൾ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിൽ നിന്ന് പ്രിൻകിപ്പോ ദ്വീപിന്റെ കടലോരത്തു ചെന്നിറങ്ങി. യാത്രക്കാർ എണ്ണത്തിൽ അധികമൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അച്ഛനും അമ്മയും മകളും മകളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ പോകുന്ന ചെറുപ്പക്കാരനും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു പോളിഷ് കുടുംബം, പിന്നെ ഞങ്ങൾ രണ്ടു പേരും. ഓ, അല്ല, ഗോൾഡൻ ഹോണിൽ നിന്ന് കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലേക്കുള്ള തടിപ്പാലത്തിൽ വച്ച് ഞങ്ങൾക്കൊപ്പം കൂടിയ ചെറുപ്പമെന്നു പറയാവുന്ന ആ ഗ്രീക്കുകാരനെ ഞാൻ മറക്കാൻ പാടില്ല. അയാൾ കക്ഷത്തു വച്ചു നടന്നിരുന്ന പോർട്ട്ഫോളിയോ വച്ചു നോക്കിയാൽ ആളൊരു ചിത്രകാരനാണെന്നു തോന്നിയിരുന്നു. നീണ്ടു കറുത്ത ചുരുൾമുടി അയാളുടെ ചുമലുകളിലേക്കൊഴുകിക്കിടന്നിരുന്നു, അയാളുടെ മുഖത്തിന്‌ ഒരു വിളർത്ത നിറമായിരുന്നു, അയാളുടെ ഇരുണ്ട കണ്ണുകളാവട്ടെ, കൺകുഴികളുടെ കയങ്ങളിൽ മുങ്ങിക്കിടക്കുകയുമായിരുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ അയാളിൽ എനിക്കൊരു താല്പര്യം തോന്നിയിരുന്നു; പക്ഷേ പിന്നീടയാൾ വാചാലനാവാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഞാൻ മാറിപ്പോയി.

അയാളെക്കാൾ എനിക്കടുപ്പം തോന്നിയത് ആ പോളിഷ് കുടുംബത്തോടാണ്‌. അച്ഛനും അമ്മയും സൌമ്യസ്വഭാവക്കാരായിരുന്നു; മകളുടെ കാമുകനാവട്ടെ, സംസ്കാരസമ്പന്നനായ, നേരിട്ടിടപഴകുന്ന, സുഭഗനായ ഒരു യുവാവും. തൊലി വിളർത്ത, സുന്ദരിയായ ആ പെൺകുട്ടി ഒന്നുകിൽ ഗുരുതരമായ ഒരു രോഗത്തിൽ നിന്ന് സുഖം പ്രാപിച്ചു വരികയാവണം, അല്ലെങ്കിൽ ഏതോ മാരകരോഗം അവളിൽ പിടി മുറുക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കണം. തന്റെ കാമുകന്റെ മേൽ ചാഞ്ഞുകൊണ്ടാണ്‌ അവൾ നടക്കുന്നത്; ഇടയ്ക്കിടെ വിശ്രമിക്കാൻ വേണ്ടി അവൾ ഇരിക്കുന്നുമുണ്ട്; മന്ത്രിക്കുന്ന പോലെയാണ്‌ അവൾ സംസാരിക്കുന്നതെങ്കിലും അതിനു പോലും വരണ്ട ഒരു ചുമ തടസ്സമാകുന്നു. അവളുടെ ചുമ അടങ്ങും വരെ അയാൾ അവൾക്കൊപ്പം നില്ക്കും. അയാളുടെ സഹാനുഭൂതിയോടെയുള്ള നോട്ടത്തിന്‌ അവളുടെ മറുപടി തിരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറയുന്നൊരു നോട്ടമാണ്‌: “അതു സാരമില്ല. എനിക്കൊരസുഖവുമില്ല.” ആരോഗ്യത്തിലും സന്തോഷത്തിലും വിശ്വാസമർപ്പിച്ചവരായിരുന്നു അവർ.

കടല്പാലത്തിൽ വച്ചു ഞങ്ങളെ പിരിഞ്ഞ ആ ഗ്രീക്കുകാരന്റെ ശുപാർശ പ്രകാരം കുന്നിന്മുകളിലെ ഹോട്ടലിലാണ്‌ പോളിഷ് കുടുംബം മുറിയെടുത്തത്. ഹോട്ടലുടമസ്ഥൻ ഫ്രഞ്ചുകാരനായിരുന്നു; ഫ്രഞ്ചുശൈലിക്കനുസരിച്ച് കലാപരമായും സുഖപ്രദമായും അയാൾ ആ കെട്ടിടം സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു.

ഞങ്ങളുടെ പ്രഭാതഭക്ഷണം ഒരുമിച്ചായിരുന്നു; ഉച്ചച്ചൂടിനു തെല്ലൊന്നു ശമനമായപ്പോൾ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും കൂടി കുന്നു കയറി. അവിടെ സൈബീരിയൻ പൈനുകളുടെ തോപ്പിലിരുന്നു നോക്കിയാൽ കാണുന്ന കാഴ്ച ഹൃദയാവർജ്ജകമായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ നല്ലൊരിടം കണ്ടുപിടിച്ച് ഇരിക്കേണ്ട താമസം, ആ ഗ്രീക്കുകാരൻ പിന്നെയും പ്രത്യക്ഷനായി. ഞങ്ങളെ അലസമായൊന്ന് അഭിവാദ്യം ചെയ്തിട്ട് ഞങ്ങൾക്കല്പം ചുവടുകൾ മാത്രം മുന്നിലായി അയാളും സ്ഥാനം പിടിച്ചു. എന്നിട്ടയാൾ പോർട്ട്ഫോളിയോ തുറന്ന് വരയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി.

“അയാൾ പാറകൾക്കു പുറം തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് നാം അയാൾ വരയ്ക്കുന്നതു കാണരുതെന്നു വച്ചിട്ടുതന്നെയാണെന്നു തോന്നുന്നു,” ഞാൻ പറഞ്ഞു.

“നമുക്കതിന്റെ ആവശ്യവുമില്ലല്ലോ,” പോളണ്ടുകാരൻ യുവാവു പറഞ്ഞു. “നമുക്കു മുന്നിൽത്തന്നെ കാണാൻ വേണ്ടത്ര കിടക്കുന്നു.” അല്പനേരത്തിനു ശേഷം അയാൾ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു: “ഏതോ ഒരു പശ്ചാത്തലത്തിൽ നമ്മെ വരയ്ക്കുകയാണയാൾ എന്നു തോന്നുന്നു. ഹും, നടക്കട്ടെ!”

സത്യമായും ഞങ്ങൾക്കു നോക്കിയിരിക്കാൻ വേണ്ടത്രയുണ്ടായിരുന്നു. ഈ പ്രിൻകിപ്പോയെപ്പോലെ സുന്ദരമോ സന്തുഷ്ടമോ ആയ മറ്റൊരിടം ലോകത്തു വേറേയുണ്ടാവാൻ വഴിയില്ല! മഹാനായ ചാൾസിന്റെ സമകാലികനായ രാഷ്ട്രീയരക്തസാക്ഷി ഐറിൻ ഒരു മാസം ഇവിടെ പ്രവാസിയായി കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഇവിടെ ഒരു മാസം ജീവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അതിന്റെ ഓർമ്മ കൊണ്ടു തന്നെ എന്റെ ശിഷ്ടായുസ്സു ഞാൻ സന്തോഷമായി കഴിച്ചോളാം! പ്രിൻകിപ്പോയിൽ കഴിഞ്ഞ ആ ഒരു ദിവസം തന്നെ ഒരു കാലത്തും എന്റെ ഓർമ്മയിൽ നിന്നു മായില്ല.

വായു വജ്രത്തരി പോലെ തെളിഞ്ഞതായിരുന്നു; അതിന്റെ മൃദുലാളനത്തിൽ ആത്മാവകലെക്കൊഴുകിപ്പോകുമായിരുന്നു. കടലിനപ്പുറം വലതു ഭാഗത്തായി ഏഷ്യൻ ഭാഗത്തെ മലമുടികൾ തവിട്ടുനിറത്തിൽ പൊന്തിനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഇടതു ഭാഗത്താവട്ടെ, യൂറോപ്പിന്റെ ചെങ്കുത്തായ തീരങ്ങൾ തുടുത്തുകിടക്കുന്നു. അരികിൽ തന്നെ ഒമ്പതു ദ്വീപുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പെട്ട ചൽക്കിയിലെ സൈപ്രസ് കാടുകൾ ഒരു ദാരുണസ്വപ്നം പോലെ ഉയർന്നുകാണാം; അതിനു കിരീടം വച്ചപോലെ കൂറ്റൻ ഒരെടുപ്പ്- മനസ്സിന്റെ സമനില തെറ്റിയവർക്കുള്ള ഒരാതുരാലയം.

അലയടങ്ങിയ മാർമോറാകടൽ വെട്ടിത്തിളങ്ങുന്നൊരു രത്നക്കല്ലു പോലെ നിറങ്ങൾ കൊണ്ടു കളിക്കുകയായിരുന്നു. അകലെ അതു പാൽവെളുപ്പായിരുന്നു, പിന്നെ ഇളംചുവപ്പുനിറം, രണ്ടു തുരുത്തുകൾക്കിടയിൽ തിളങ്ങുന്ന ഓറഞ്ചുനിറം, ഞങ്ങൾക്കടിയിൽ അതിന്‌ സുതാര്യമായ ഇന്ദ്രനീലം പോലെ മനോഹരമായ പച്ച കലർന്ന നീലനിറവുമായിരുന്നു. വലിയ കപ്പലുകൾ എവിടെയും കാണാനുണ്ടായിരുന്നില്ല- ഇംഗ്ളീഷ് പതാക പാറുന്ന രണ്ടു ചെറിയ നൌകകൾ തീരത്തിനോടടുത്തായി കടന്നുപോയിരുന്നുവെന്നു മാത്രം. ഒന്ന് ഒരു കാവൽമാടത്തോളം മാത്രം വലിപ്പമുള്ള ഒരു ആവിബോട്ടായിരുന്നു, മറ്റേതിൽ പന്ത്രണ്ടോളം തണ്ടുവലിക്കാരുണ്ടായിരുന്നു; അവരുടെ തണ്ടുകൾ ഒരേ സമയം ഉയരുമ്പോൾ അവയിൽ നിന്ന് ഉരുകിയ വെള്ളിയിറ്റിയിരുന്നു. ഡോൾഫിനുകൾ ഒരു പേടിയും കൂടാതെ അവയ്ക്കിടയിലൂടെ മുങ്ങാങ്കുഴിയിട്ടുകയും വെള്ളത്തിനു മുകളിലൂടെ വളഞ്ഞുകുത്തിപ്പായുകയും ചെയ്തു. രണ്ടു ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾക്കുമിടയിലെ ദൂരമളന്നുകൊണ്ട് കൃഷ്ണപ്പരുന്തുകൾ ഇടയ്ക്കിടെ നീലാകാശത്തു കൂടി യാത്ര പോയി.

ഞങ്ങളുടെ കാല്ച്ചുവട്ടിനു ചോടെയുള്ള ചരിവാകെ വിടരുന്ന റോസ്സാപ്പൂക്കൾ കൊണ്ടു മൂടിയിരുന്നു; അതിന്റെ പരിമളം കൊണ്ടു വായു കനത്തിരുന്നു. കടലിനു തൊട്ടുള്ള കോഫീ ഹൌസിൽ നിന്ന് അകലം കൊണ്ടൊന്നമർന്ന സംഗീതം തെളിഞ്ഞ വായുവിലൂടെ ഞങ്ങളിലേക്കെത്തിയിരുന്നു.

വശ്യമായിരുന്നു, ഇതെല്ലാം കൂടി ഞങ്ങളിൽ ചെലുത്തിയ പ്രഭാവം. നിശബ്ദരായി, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ആ ആലേഖ്യത്തിൽ ആത്മാവുകളെ നിമഗ്നമാക്കി ഞങ്ങൾ ഇരുന്നു. പോളണ്ടുകാരി യുവതി കാമുകന്റെ നെഞ്ചത്തു തലവച്ച് പുല്ലിൽ മലർന്നുകിടന്നു. വിവർണ്ണരത്നം പോലെയുള്ള അവളുടെ ലോലമായ മുഖത്ത് നേർത്തൊരു നിറം പടർന്നു; പെട്ടെന്നാണ്‌ അവളുടെ നീലക്കണ്ണുകളിൽ നിന്നു കണ്ണീരു പൊട്ടിയൊഴുകിയത്. കാമുകൻ കുനിഞ്ഞ് ഓരോ തുള്ളിയും ഉമ്മകൾ കൊണ്ടൊപ്പിയെടുത്തു. അതു കണ്ട് അവളുടെ അമ്മയും കരഞ്ഞുപോയി. എനിക്കും- എനിക്കു പോലും- ഉള്ളിൽ വിചിത്രമായ ഒരു പിടച്ചിൽ തോന്നി.

“മനസ്സും ശരീരവും രണ്ടും ഇവിടം കൊണ്ടു സുഖമാവണം,” പെൺകുട്ടി മന്ത്രിച്ചു. “എത്ര സന്തുഷ്ടമായൊരിടമാണിത്!”

“എനിക്കൊരു ശത്രു പോലുമില്ലെന്നതിനു ദൈവം സാക്ഷിയാണ്‌; എന്നാലും അങ്ങനെ ഒരാളുണ്ടെങ്കിൽ ഇവിടെ വച്ചു ഞാൻ അയാൾക്കു മാപ്പു കൊടുക്കും!” അച്ഛൻ വിറയാർന്ന ഒരു സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു.

പിന്നെയും ഞങ്ങൾ നിശബ്ദരായി. അത്ര വിസ്മയകരമായ ഒരു മാനസികാവസ്ഥയിലായിരുന്നു ഞങ്ങൾ- വാക്കുകളിലൊതുങ്ങാത്തത്ര ഹൃദ്യമായിരുന്നു സർവതും! ഞങ്ങൾ ഓരോരുത്തരും ആനന്ദത്തിന്റെ ഒരു മുഴുവൻ ലോകം ഉള്ളു കൊണ്ടറിയുകയായിരുന്നു; തന്റെ ആനന്ദം മുഴുവൻ ലോകവുമായി പങ്കു വയ്ക്കാനും ഞങ്ങളോരോരുത്തരും തയാറുമായിരുന്നു. എല്ലാവരും അറിഞ്ഞത് ഒരേ അനുഭൂതിയായിരുന്നു- അതിനാൽ ആരും അന്യരെ ശല്യപ്പെടുത്തിയതുമില്ല. ഒരു മണിക്കൂറോ മറ്റോ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ ഗ്രീക്കുകാരൻ എഴുന്നേറ്റതും പോർട്ട്ഫോളിയോ മടക്കിയെടുത്തതും ചെറിയൊരു തലയനക്കം കൊണ്ട് ഞങ്ങളോടു യാത്ര പറഞ്ഞു പോയതും ഞങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചുതന്നെയില്ല. ഞങ്ങൾ അവിടെ ശേഷിച്ചു.

ഒടുവിൽ, കുറേ മണിക്കൂറുകൾ കഴിഞ്ഞ്, അകലെ അങ്ങു തെക്കൻ മാനത്ത് ഒരിരുണ്ട വയലറ്റുനിറം അതിന്റെ മാന്ത്രികസൌന്ദര്യം പടർത്താൻ തുടങ്ങുന്ന നേരത്ത് പോകേണ്ട നേരമായിരിക്കുന്നുവെന്ന് അമ്മ ഞങ്ങളെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. ഞങ്ങൾ എഴുന്നേറ്റ് മനസ്സിൽ പ്രയാസങ്ങളൊന്നുമറിയാത്ത കുട്ടികളുടെ അനായാസവും സ്വച്ഛന്ദവുമായ കാൽവയ്പ്പോടെ ഹോട്ടലിലേക്കു നടന്നു. ഹോട്ടലിലെത്തി ഭംഗിയുള്ള വരാന്തയിൽ ഞങ്ങൾ ചെന്നിരുന്നു.

ഞങ്ങൾ ഇരുന്നുവെന്നു പറയാനില്ല, അപ്പോഴേക്കും താഴെ നിന്ന് വഴക്കിടുന്ന പോലെയും പുലഭ്യം പറയുന്നപോലെയും കേട്ടു. ഞങ്ങളുടെ ആ ഗ്രീക്കുകാരൻ ഹോട്ടലുകാരനുമായി വാക്കുതർക്കത്തിലാണ്‌; ഒരു കൌതുകത്തിനായി ഞങ്ങൾ അതു കേട്ടിരുന്നു.

പക്ഷേ ആ തമാശ അധികനേരം നീണ്ടുനിന്നില്ല. “ഇനി ഇവിടെ ആരെങ്കിലും വരാതിരുന്നാൽ അപ്പോൾ ഞാൻ കാണിച്ചുതരാം,” എന്നമറിക്കൊണ്ട് ഹോട്ടലുകാരൻ പടി കയറി ഞങ്ങൾക്കടുത്തേക്കു വന്നു.

“അയാൾ ആരാണെന്നറിഞ്ഞാൽ കൊള്ളാമായിരുന്നു,” പോളണ്ടുകാരൻ യുവാവ് അയാളോടു ചോദിച്ചു. “എന്താണയാളുടെ പേര്‌?”

“ആ- അവന്റെയൊക്കെ പേര്‌ ആർക്കറിയാം?” ഹോട്ടലുകാരൻ അമറിക്കൊണ്ട് അമർഷത്തോടെ താഴേക്കു നോക്കി. “ഞങ്ങൾ അവനെ രക്തരക്ഷസ്സ് എന്നാണു വിളിക്കാറ്‌.”

“ചിത്രകാരനാണോ?”

“ഒന്നാന്തരം പണിയല്ലേ! അവൻ ശവങ്ങളെ മാത്രമേ വരയ്ക്കാറുള്ളു. കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിലോ ഇവിടെ ഈ ഭാഗത്തോ ആരെങ്കിലും മരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അയാളുടെ പടം അന്നവൻ വരച്ചുതീർത്തിട്ടുണ്ടാവും. മരിക്കാൻ പോകുന്നയാളിന്റെ പടം അവൻ മുൻകൂട്ടി വരയ്ക്കും; അതിലവനു തെറ്റു പറ്റാറുമില്ല- കഴുകൻ!”

വൃദ്ധയായ പോളണ്ടുകാരി ഭയന്നു നിലവിളിച്ചു. മകൾ അവരുടെ കൈകളിൽ ചോക്കു പോലെ വിളറിവെളുത്തു കിടക്കുകയായിരുന്നു. അവൾക്ക് ബോധം പോയിരുന്നു.

അവളുടെ കാമുകൻ ഒറ്റച്ചാട്ടത്തിന്‌ പടികൾ ഓടിയിറങ്ങി. ഒരു കൈ കൊണ്ട് അയാൾ ആ ഗ്രീക്കുകാരനെ പിടിച്ചുനിർത്തിയിട്ട് മറ്റേക്കൈ കൊണ്ട് പോർട്ട്ഫോളിയോയിൽ കയറിപ്പിടിച്ചു.

അയാളുടെ പിന്നാലെ ഞങ്ങളും ഓടിച്ചെന്നു. രണ്ടു പേരും മണ്ണിൽ കിടന്നുരുളുകയായിരുന്നു. പോർട്ട്ഫോളിയോയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന കടലാസ്സുകൾ ചുറ്റും ചിതറി. ഒരു ഷീറ്റിൽ പെൻസിൽ കൊണ്ട് ആ പോളണ്ടുകാരി പെൺകുട്ടിയുടെ മുഖം വരച്ചിരുന്നു, അടഞ്ഞ കണ്ണുകളും നെറ്റിയിൽ കൊളുന്തു കൊണ്ടൊരു റീത്തുമായി.

---

ജാൻ നെരൂദ (1834-1891)- പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ചെക്കോസ്ളൊവാക്യൻ സാഹിത്യത്തിലെ പ്രമുഖനായ കവിയും നോവലിസ്റ്റും നാടകകൃത്തും. പാബ്ളോ നെരൂദ (നെഫ്തലി റിക്കാർഡോ റെയ്സ്) തന്റെ തൂലികാനാമം സ്വീകരിച്ചത് ഈ എഴുത്തുകാരനിൽ നിന്നാണ്‌.

---

നെരൂദ - എയ്ഞ്ചെല അഡോണിക്ക

 

നിർമ്മലയായൊരു യുവതിക്കരികിൽ നീണ്ടുനിവർന്നു ഞാൻ കിടന്നു,
ഒരു പാൽക്കടലിന്റെ തീരത്തെന്നപോലെ,
ആലസ്യത്തിന്റെ വിന്യാസമായൊരു നക്ഷത്രത്തിന്റെ
ജ്വലിക്കുന്ന മദ്ധ്യത്തിലെന്നപോലെ.

അവളുടെ നിർന്നിമേഷമായ പച്ചച്ച കണ്ണുകളിൽ നിന്നും
വെളിച്ചമുതിർന്നിരുന്നു, നനവില്ലാത്ത ജലം പോലെ,
സുതാര്യമായ നവോന്മേഷത്തിന്റെ
ഗഹനമായ വലയങ്ങളായി.

അവളുടെ മാറിടം ഇരട്ടജ്വാലകളുള്ളൊരഗ്നി പോലെ-
രണ്ടു മണ്ഡലങ്ങളിലതുയർന്നെരിഞ്ഞിരുന്നു,
പിന്നെയൊരിരട്ടപ്പുഴ പോലൊഴുകിയൊഴുകി
അവളുടെ കാലടികളുടെ തെളിമയിലെത്തിയിരുന്നു.

അവളുടെയുടലിന്റെ വാസരദൈർഘ്യങ്ങളെ
സുവർണ്ണമായൊരന്തരീക്ഷം തുടുപ്പിച്ചിരുന്നു,
ഉദാരഫലങ്ങൾ കൊണ്ടതിനെ വിളയിച്ചിരുന്നു,
നിഗൂഢാഗ്നി കൊണ്ടതിനെ നിറച്ചിരുന്നു.

 

പോൾ വലേറി - സ്നേഹവനം

 

Van Gogh- The Lovers

---

കാട്ടുവഴികളിൽ തൊട്ടുതൊട്ടു നടക്കെ
നമ്മുടെ ചിന്തകൾ നിർമ്മലമായിരുന്നു;
കാഴ്ചയിൽ വരാത്ത പൂക്കൾക്കിടയിൽ
കൈ കോർത്തു മൌനമായി നാം നടന്നു.

രാത്രിയിൽ, പുല്പരപ്പിന്റെ പച്ചയിൽ
വധൂവരന്മാരെപ്പോലെ നാം നടന്നു;
ചന്ദ്രൻ, മനമുലഞ്ഞവർക്കിഷ്ടതോഴൻ,
ആ മായികഫലം നാം വീതിച്ചെടുത്തു.

പിന്നെ പായൽനിലത്തു കിടന്നു നാം മരിച്ചു,
അങ്ങകലെയായി, എത്രയുമേകാകികളായി,
മർമ്മരമുതിർക്കുന്ന ഈ കാടിന്റെ നിഴലുകളിൽ;

പിന്നെയവിടെ, മുകളിൽ, വിപുലവെളിച്ചത്തിൽ
കണ്ണീരിൽ മുങ്ങി നാമന്യോന്യം കണ്ടെത്തും,
മൌനത്തിലെന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട സഹയാത്രികേ!

---

നിക്കോളാസ് ഗിയേൻ - ഫെഡെറിക്കോ

---

ഒരു നാടോടിപ്പാട്ടിന്റെ വാതിൽക്കൽ ഞാൻ ചെന്നു മുട്ടി.
-ഫെഡെറിക്കോ ഇവിടെ വന്നിരുന്നോ?
ഒരു തത്ത മറുപടി പറയുന്നു:
-അയാൾ പൊയ്ക്കഴിഞ്ഞു.

ഒരു ചില്ലുവാതിൽക്കൽ ഞാൻ ചെന്നു മുട്ടി.
-ഫെഡെറിക്കോ ഇവിടെ വന്നിരുന്നോ?
ഒരു കൈ വന്നു മറുപടി തരുന്നു:
അയാൾ പുഴക്കരെയാണ്‌.

ഒരു ജിപ്സിയുടെ വാതിൽക്കൽ ഞാൻ ചെന്നു മുട്ടി.
-ഫെഡെറിക്കോ ഇവിടെ വന്നിരുന്നോ?
ആർക്കും മറുപടിയില്ല, ആരും മിണ്ടുന്നില്ല...
-ഫെഡെറിക്കോ! ഫെഡെറിക്കോ!

വെളിച്ചമില്ലാത്ത, ഒഴിഞ്ഞ പുര.
ചുമരുകളിൽ കരിമ്പായൽ;
ആൾമറ കെട്ടിയ കിണർ, തൊട്ടിയില്ലാതെ;
പച്ചപ്പല്ലികളോടിക്കളിക്കുന്ന തൊടി.

ഉഴുതുമറിച്ച മണ്ണിൽ
ഒച്ചുകളിഴയുന്നു;
നാശാവശിഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ
ജൂലൈയിലെ ചുവന്ന കാറ്റിന്റെ താരാട്ട്.
ഫെഡെറിക്കോ! ഫെഡെറിക്കോ!

ആ ജിപ്സി മരിക്കാൻ പോയതെവിടെ?
അവന്റെ കണ്ണുകൾ തണുത്തുപോയതെവിടെ?
വരാതിരിക്കാനും മാത്രം എവിടെക്കാണവൻ പോയത്?
ഫെഡെറിക്കോ! ഫെഡെറിക്കോ!

(ഒരു ഗാനം)

ഞായറാഴ്ച ഒമ്പതിനു പോയതാണ്‌,
ഞായറാഴ്ച രാത്രിയിൽ പോയതാണ്‌,
ഞായറാഴ്ച പോയി പിന്നെ വന്നിട്ടില്ല!
അവന്റെ കൈയിലൊരു ലില്ലിപ്പൂവുണ്ടായിരുന്നു,
അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ ജ്വരമുണ്ടായിരുന്നു.
ലില്ലിപ്പൂ ചോരയായി,
ചോര പിന്നെ മരണമായി.

(മറ്റൊരു ഗാനം)

എവിടെയായിരിക്കും ഫെഡെറിക്കോ,
വരാതിരിക്കാനും മാത്രം എവിടെക്കാണവൻ പോയത്?
ഫെഡെറിക്കോ! ഫെഡെറിക്കോ!
വരാതിരിക്കാനും മാത്രം എവിടെക്കാണവൻ പോയത്?
വരാതിരിക്കാനും മാത്രം എവിടെക്കാണവൻ പോയത്?

(സ്പാനിഷ് ആഭ്യന്തരയുദ്ധകാലത്ത് ഫാസിസ്റ്റുകൾ വെടിവച്ചു കൊന്ന കവിയും നാടകകൃത്തുമായ ഫെഡെറിക്കോ ഗാർസിയ ലോർക്കയെക്കുറിച്ചെഴുതിയത്)

---

റിൽക്കെ - വെനീസിൽ നിന്ന്

 

 

തീർച്ചയായും ശരിയാണത്... ഞാൻ ഒന്നും എഴുതുന്നില്ല, എന്റെ എഴുതായ്കയുടെ മാനങ്ങൾ വളരുകയുമാണ്‌. പക്ഷേ ഇതു നോക്കൂ, നിനക്കു മേൽ വന്നുപതിക്കുന്ന ആ കടുത്ത സംഗതികൾക്കു മുന്നിൽ എന്റെ മെലിഞ്ഞ അനുഭവത്തിന്‌ എന്തു പ്രാധാന്യമാണുള്ളത്? ...എന്നെ ഇവിടെ പിടിച്ചുനിർത്തുന്ന ഒരേയൊരു കാര്യം കാർലോ സീനോയുടെ ജീവിതത്തെ സംബന്ധിച്ച ചില വിശദാംശങ്ങൾ ഇവിടുത്തെ ഗ്രന്ഥശാലകളിൽ നിന്നു കിട്ടിയേക്കാം എന്ന സാദ്ധ്യത മാത്രമാണ്‌. പക്ഷേ ഒരു ക്ളോവറിന്റെ ഇലയോ സ്ട്രോബറിയോ കണ്ടുപിടിക്കാൻ പറ്റാത്ത എനിക്ക് അതേ ഹതാശമായ നിഷ്ഫലതാബോധം തന്നെയാണ്‌ ഈ പുസ്തകങ്ങൾക്കും കാറ്റലോഗുകൾക്കും മുന്നിലിരിക്കുമ്പോൾ തോന്നുന്നത്. ആളുകൾ ഞാനൊരു വലിയ പണ്ഡിതനാണെന്ന മട്ടിൽ സകലതും എനിക്കു മുന്നിൽ കൊണ്ടുനിരത്തുന്നു; പക്ഷേ പുസ്തകങ്ങൾക്കു മേൽ കയറിയിരിക്കുന്ന ഒരു പൂച്ചയെപ്പോലാകാനേ എനിക്കു കഴിയുന്നുള്ളു: അവയിലെന്തുണ്ടോ, അതിനെ മറയ്ക്കാനേ അവളുടെ ഇരിപ്പു കൊണ്ടു കഴിയുന്നുള്ളു; കൂടിവന്നാൽ ആ സാഹചര്യത്തിന്റെ പുതുമ കൊണ്ട് ഒരാനന്ദം അവൾക്കു തോന്നാമെന്നു മാത്രം. അങ്ങു താഴെ മാർബിളിന്റെ പഴയ അസ്തിവാരത്തിൽ കടൽ തിര തല്ലുമ്പോൾ എന്റെ ശ്രദ്ധ മൊത്തവും ആ ശബ്ദത്തിലേക്കു പോകുന്നു, ഈ പ്രാചീനഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നെന്നതിനെക്കാൾ അതിൽ നിന്നാണു പഠിക്കാനുള്ളതെന്നപോലെ.

ഇതോടെ എന്നെക്കുറിച്ചു പറയാനുള്ളതൊക്കെ ശരിക്കും ഞാൻ പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. ഡുയീനോയിലേത് സൌഹാർദ്ദത്തിന്റെ നാളുകളായിരുന്നു; പ്രിൻസെസ്സുമായുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ ഊഷ്മളത സാമാന്യമായി ഞാൻ പാരീസിൽ വച്ചറിഞ്ഞുവെങ്കിൽ വിശേഷിച്ചും അതങ്ങനെ തന്നെയാണെന്ന് ഇവിടെ വച്ചെനിക്കു ബോദ്ധ്യമായി...കാസ് നറോടൊപ്പം മൂന്നു ദിവസം ഉണ്ടായിരുന്നു; പിന്നെ അദ്ദേഹത്തിനു പോകേണ്ടിവന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു പരീക്ഷ പോലെയാണ്‌, എനിക്കാണെങ്കിൽ അതു ജയിക്കാനുള്ള സമയവുമായിരുന്നില്ല. ഈ പരീക്ഷയിൽ സൌമ്യമായ രീതിയിൽ ഞാൻ തോറ്റുപോയി- എന്നു പറഞ്ഞാൽ, ചില വിഷയങ്ങളിൽ. സുനിശ്ചിതവും കൃത്യവും ഗൌരവം തികഞ്ഞതുമായ ഒന്നാണ്‌ അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കേൾവി വച്ച് നിങ്ങൾക്ക് നിങ്ങളുടെ ഓരോ വാക്കും പരിശോധിക്കാം; പക്ഷെ അതേ കാരണം കൊണ്ടുതന്നെ നിങ്ങൾക്കു സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ സംശയം തോന്നുകയും ചെയ്യും. സ്വർണ്ണം സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഒരു ലക്ഷണവും കാണിക്കാത്തത് ചാണക്കല്ലിൽ അതുരച്ച പാടു നോക്കുമ്പോഴാണെന്ന് പണ്ടു ഫിസിക്സ് ക്ളാസ്സിൽ കേട്ടത് എനിക്കോർമ്മ വരുന്നു.

പിന്നെക്കാണാം, പ്രിയപ്പെട്ടവളേ, അത്രയധികം തന്നതിന്‌ ഇത്ര കുറച്ചേ ഞാൻ തിരിച്ചുതരുന്നുള്ളു എന്നതിൽ വിരോധം തോന്നരുതേ. ഇതിലധികം എനിക്കു തരാനില്ല, അതിനാൽ എന്നും ഞാൻ കടത്തിലുമാണ്‌...

(റിൽക്കെ 1910 മേയ് 5ന്‌ വെനീസിൽ നിന്നു ക്ളാര റിൽക്കെയ്ക്കെഴുതിയ കത്തിൽ നിന്ന്)

 

പോൾ വലേറി - അകം

 

 

---

അദൃശ്യമായ തുടലുകളാൽ കൂമ്പിയ കണ്ണുകളുമായി
ഒരടിമപ്പെണ്ണെന്റെ പൂപ്പാത്രങ്ങളിൽ വെള്ളം പകരുന്നു,
കണ്ണാടികളുടെ കയങ്ങളിലവൾ തുഴഞ്ഞുനീന്തുന്നു,
കിടക്കയുടെ നിഗൂഢതയിലവളുടെ വിരലുകളോടുന്നു;
ഈ ചുമരുകൾക്കകമൊരെളിയ പെണ്ണിന്റെ പെരുമാറ്റം,
ഒരു കാല്പാടു പോലും വീഴ്ത്താതെന്റെ മനോരാജ്യത്തിലൂടെ,
എന്റെ നോട്ടമല്പവുമുലയാതെന്റെ കണ്ണുകൾക്കു മുന്നിലൂടെ,
സൂര്യനു മുന്നിലൂടൊരു ചില്ലുപാളി കടന്നുപോകുമ്പോലെ,
ശുദ്ധയുക്തിയുടെ കുടിലയന്ത്രസാമഗ്രികളില്ലാതെ.

---

Interiors Painting by Danish Artist Vilhelm Hammershoi (1864-1916)